Minoxidil werkt na een tijd vaak minder goed omdat het de oorzaak van erfelijke haaruitval (androgenetische alopecia) niet aanpakt. Minoxidil verlengt de groeifase van het haar en verbetert de doorbloeding van de haarwortel, maar het doet niets tegen DHT (dihydrotestosteron), het hormoon dat de haarwortel elke cyclus een stukje kleiner maakt. Dat verkleinen gaat op de achtergrond gewoon door. Wat dan helpt: de oorzaak erbij behandelen, meestal met een DHT-remmer zoals finasteride, na beoordeling door een arts.
Wat doet minoxidil precies op de hoofdhuid?
Minoxidil verkort de rustfase (telogeen) van de haarwortel en verlengt de groeifase (anageen). Daardoor komen rustende haarwortels eerder weer in de groei en worden de haren die er nog staan dikker. Dat schrijven Messenger en Rundegren in hun overzichtsartikel in het British Journal of Dermatology (2004). Zij merken ook op dat het precieze werkingsmechanisme van minoxidil op de haarwortel na dertig jaar gebruik nog altijd maar beperkt begrepen is.
Het effect is goed gemeten. In de studie van Olsen en collega's (2002) gebruikten 393 mannen van 18 tot 49 jaar 48 weken lang minoxidil 5%, minoxidil 2% of een placebo. De 5%-oplossing gaf duidelijk meer haren in het telgebied dan de 2%-oplossing en de placebo: 45 procent meer toename dan bij 2% na 48 weken. De keerzijde: in de 5%-groep kwamen jeuk en irritatie van de hoofdhuid vaker voor.
Wat minoxidil niet doet: het remt DHT (dihydrotestosteron) niet. Het pakt dus wel de groeifase en de doorbloeding aan, maar niet het hormoon dat de haarwortel bij erfelijke haaruitval verkleint.
Waarom lijkt het effect na een jaar te stoppen?
Het effect lijkt te stoppen omdat minoxidil de haaruitval niet remt maar tijdelijk overstemt. In de eerste maanden krijg je extra groei. Daarna stabiliseert die winst, terwijl het verkleinen van de haarwortels door DHT (dihydrotestosteron) gewoon doorgaat. Het netto-resultaat voelt als een plateau: eerst ging het beter, nu lijkt er niets meer te gebeuren, en soms zie je het langzaam weer dunner worden.
Thuisarts.nl, de patiëntensite van het Nederlands Huisartsen Genootschap, is hier nuchter over: minoxidil helpt "een beetje" bij ongeveer 1 op de 6 mannen, en alleen zolang je het gebruikt. Stop je, dan verlies je weer wat je erbij had gekregen.
Er speelt nog iets. Minoxidil van de drogist moet twee keer per dag worden aangebracht. Veel mannen halen dat na een paar maanden niet meer: een keer overslaan wordt twee keer, en de dosis die de haarwortel echt bereikt wordt lager dan in de studies.
Ligt het aan minoxidil of aan hoe ik het gebruik?
Vaak allebei. Loop deze punten na voordat je concludeert dat minoxidil "uitgewerkt" is.
- Gebruik je het echt elke dag, twee keer, op een droge hoofdhuid? Een half schema geeft een half resultaat.
- Ben je net gestart of net weer begonnen? Extra uitval in de eerste weken (shedding) is een bekende reactie en geen teken dat het niet werkt.
- Kijk je naar de goede plek? Minoxidil is vooral op de kruin onderzocht. Inhammen en de voorste haarlijn reageren doorgaans minder.
- Vergelijk je met foto's van een jaar geleden, of met je gevoel in de spiegel? Behoud ziet eruit als "niets", en dat is precies het doel.
Wat doe je als minoxidil niet meer genoeg doet?
De logische volgende stap is de oorzaak erbij behandelen: DHT (dihydrotestosteron) remmen op de plek waar het de haarwortel verkleint. Finasteride blokkeert het enzym (5-alfa-reductase) dat testosteron omzet in DHT. In de studie van Drake en collega's (1999) daalde de DHT in de hoofdhuid van 249 mannen met 64,1 procent na 42 dagen finasteride 1 mg.
Finasteride en minoxidil vullen elkaar aan omdat ze op verschillende plekken werken. De meta-analyse van Chen en collega's (2020) laat zien dat de combinatie van finasteride en minoxidil beter scoort dan elk middel apart. Over finasteride alleen: in de overzichtsstudie van McClellan en Markham (1999) had na twee jaar 83 procent van de mannen met finasteride 1 mg geen verdere uitval, tegenover 28 procent met placebo.
| Aanpak | Wat het aanpakt | Bewijs | In Nederland |
|---|---|---|---|
| Minoxidil alleen | Groeifase en doorbloeding, niet DHT | Olsen 2002: 5% beter dan 2% en placebo na 48 weken | Vrij verkrijgbaar bij drogist en apotheek, twee keer per dag |
| Finasteride alleen | DHT, de oorzaak van het verkleinen | McClellan 1999: 83% geen verdere uitval na 2 jaar vs 28% placebo | Alleen op recept, niet vergoed uit het basispakket |
| Finasteride + minoxidil | Oorzaak en groeifase tegelijk | Chen 2020 (meta-analyse): combinatie beter dan elk middel apart | Op recept; topisch in één formule mogelijk via een bereidingsapotheek |
Finasteride als tablet werkt door het hele lichaam. Een topische vorm, aangebracht op de hoofdhuid, is ontwikkeld om de DHT juist daar te verlagen met minder opname in het bloed. In de fase III-studie van Piraccini en collega's (2022) daalde de DHT in het bloed bij topische finasteride circa 34 procent, tegenover circa 55 procent bij de tablet. Hoe die twee vormen zich verhouden, lees je in het artikel over de formule met vier werkzame stoffen.
Hoe pakt Kádeso Labs dit aan bij mannen die al minoxidil gebruiken?
Bij Kádeso Labs begint het met een online haarcheck van ongeveer drie minuten, waarin je ook aangeeft wat je al gebruikt en hoe lang. Prof. dr. Sherief Janmohamed, dermatoloog en professor, beoordeelt elke aanvraag persoonlijk. Na de haarcheck zie je de voorgestelde formule. Na je bestelling belt de arts je zelf om de keuze door te nemen.
De formule wordt op recept bereid in een Nederlandse apotheek (Transvaal Apotheek in Den Haag). Er zijn twee basisformules: topische finasteride, en topische finasteride met minoxidil in één oplossing. Wie al minoxidil gebruikt, hoeft dus niet twee middelen naast elkaar te smeren. Een formule op maat, bijvoorbeeld met tretinoïne of cetirizine erbij, is ook mogelijk als de arts daar reden voor ziet. De formule breng je één keer per dag aan. Dat één keer per dag genoeg kan zijn, is onderbouwd: in de studie van Shin en collega's (2007) was minoxidil met tretinoïne één keer per dag gelijkwaardig aan minoxidil twee keer per dag.
De prijs is een dienstprijs: 139 euro per kwartaal voor een basisformule, inclusief beoordeling door de arts, recept, bereiding en verzending. Een formule op maat kost 175 euro per kwartaal. Wordt er na de haarcheck niets voorgeschreven, dan krijg je je geld automatisch terug.
Eerlijk over de verwachting: het doel is behoud en dikker worden van wat er nog staat, geen kale plekken terug. Minder uitval zie je gemiddeld na drie tot zes maanden, en dat verschilt per persoon. Stoppen betekent dat het effect verdwijnt. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt voor finasteride: na staken is het effect na 9 tot 12 maanden weg. Dat geldt voor elke behandeling van erfelijke haaruitval, ook voor minoxidil.
Meer over hoe zo'n online traject werkt en waar je op moet letten: haaruitval behandelen via een online arts. Voor de combinatieformule zelf: topische finasteride met minoxidil.
Veelgestelde vragen
Moet ik stoppen met minoxidil als ik met finasteride begin?
Nee, meestal niet. De twee middelen werken op verschillende plekken en vullen elkaar aan. Bij Kádeso Labs kunnen ze in één topische formule zitten, zodat je één keer per dag smeert in plaats van twee middelen apart.
Kan ik overstappen van drogist-minoxidil naar een formule op recept?
Ja. In de haarcheck geef je aan wat je gebruikt en hoe lang. De dermatoloog beoordeelt of een combinatieformule bij je past en belt je na je bestelling om dat door te nemen.
Wat gebeurt er als ik helemaal stop met smeren?
Dan verdwijnt het effect. Voor minoxidil geldt volgens Thuisarts.nl dat het alleen werkt zolang je het gebruikt; voor finasteride noemt het Farmacotherapeutisch Kompas 9 tot 12 maanden na staken. Je gaat dan terug naar het tempo van uitval dat je zonder behandeling zou hebben.
Komt mijn haar terug met de combinatie?
Wat volledig weg is, komt niet terug: daar is de haarwortel verdwenen. Wat nog leeft kan behouden en dikker worden. Daarom telt hoe vroeg je begint zwaarder dan welk middel je kiest.
Bronnen
- Messenger AG, Rundegren J. Minoxidil: mechanisms of action on hair growth. Br J Dermatol 2004. doi:10.1111/j.1365-2133.2004.05785.x
- Olsen EA et al. A randomized clinical trial of 5% topical minoxidil versus 2% topical minoxidil and placebo in the treatment of androgenetic alopecia in men. J Am Acad Dermatol 2002. doi:10.1067/mjd.2002.124088
- Drake L et al. The effects of finasteride on scalp skin and serum androgen levels in men with androgenetic alopecia. J Am Acad Dermatol 1999. PubMed 10495374
- McClellan KJ, Markham A. Finasteride: a review of its use in male pattern hair loss. Drugs 1999. doi:10.2165/00003495-199957010-00014
- Chen L et al. The efficacy and safety of finasteride combined with topical minoxidil for androgenetic alopecia: a systematic review and meta-analysis. Aesthetic Plast Surg 2020. doi:10.1007/s00266-020-01621-5
- Piraccini BM et al. Efficacy and safety of topical finasteride spray solution for male androgenetic alopecia: a phase III, randomized, controlled clinical trial. J Eur Acad Dermatol Venereol 2022. doi:10.1111/jdv.17738
- Shin HS et al. Efficacy of 5% minoxidil versus combined 5% minoxidil and 0.01% tretinoin for male pattern hair loss. Am J Clin Dermatol 2007. doi:10.2165/00128071-200708050-00005
- Thuisarts.nl (NHG). Ik word kaal (man). thuisarts.nl
- Farmacotherapeutisch Kompas (Zorginstituut Nederland). Finasteride (bij alopecia). farmacotherapeutischkompas.nl
