Elke stof doet iets anders. Finasteride remt het enzym dat testosteron omzet in DHT, de stof die bij erfelijke haaruitval de haarwortel verkleint. Minoxidil verlengt de groeifase van het haar. Tretinoïne zorgt dat de minoxidil beter door de huid wordt opgenomen. Cetirizine dempt een ontstekingssignaal rond de haarwortel. Samen in één oplossing, eenmaal daags, in plaats van vier losse potjes.
Een formule op maat betekent niet dat iedereen alle vier de stoffen krijgt. De arts bepaalt per aanvraag welke stoffen erin horen en in welke sterkte, op basis van je antwoorden, je foto's en je voorgeschiedenis.
Wat doet finasteride in een topische formule?
Finasteride remt 5-alfa-reductase type 2, het enzym dat testosteron omzet in dihydrotestosteron (DHT). Bij erfelijke haaruitval zijn de haarwortels op de kruin en de inhammen gevoelig voor DHT: ze worden bij elke haarcyclus wat kleiner en het haar dat eruit komt wat dunner. Minder DHT bij de wortel betekent dat dat proces langzamer gaat.
Het verschil met de tablet zit in waar de stof terechtkomt. In een onderzoek uit 2022 met een topische spray van 0,25 procent daalde het DHT in het bloed met ongeveer 34 procent, tegenover ongeveer 55 procent bij de tablet, terwijl het effect op het aantal haren in het testgebied vergelijkbaar was. Je brengt de stof dus aan waar hij moet werken, met minder in de rest van het lichaam.
Wat doet minoxidil?
Minoxidil verlengt de anagene fase, de groeifase van het haar, en verbetert de doorbloeding rond de haarwortel. Het werkt niet op DHT. Het is daarmee geen vervanging van finasteride maar een aanvulling: de een remt de oorzaak, de ander houdt de haren die er zijn langer in de groeifase.
Minoxidil is in Nederland vrij verkrijgbaar, meestal in 2 of 5 procent. In een vergelijkend onderzoek uit 2002 deed 5 procent het duidelijk beter dan 2 procent bij mannen. Het bekende nadeel: twee keer per dag smeren, en dat maandenlang volhouden.
Waarom zit er tretinoïne in?
Tretinoïne, een vorm van vitamine A, verandert de bovenste huidlaag zo dat stoffen er beter doorheen komen. In de formule staat het er niet voor het haar zelf, maar voor de minoxidil.
Dat is ook waar de eenmaal-daagse toepassing vandaan komt. In een onderzoek uit 2007 gaf minoxidil 5 procent met tretinoïne 0,01 procent, eenmaal per dag aangebracht, na twaalf maanden een vergelijkbaar resultaat als minoxidil 5 procent twee keer per dag. Eén keer per dag is voor de meeste mannen een stuk beter vol te houden dan twee keer.
Waarom cetirizine?
Cetirizine kennen de meeste mensen als hooikoortstablet. Lokaal aangebracht doet het iets anders: het remt prostaglandine D2, een ontstekingsachtig signaal dat bij mannen met erfelijke haaruitval in verhoogde mate rond de aangedane haarwortels wordt gevonden.
Dit is het jongste onderdeel van de vier. Er is onderzoek naar topische cetirizine bij erfelijke haaruitval, onder meer een vergelijkende studie uit 2021, maar de bewijslast is kleiner dan bij finasteride en minoxidil. Daarom zit het niet standaard in elke formule.
Waarom één oplossing in plaats van vier losse middelen?
Om drie redenen: de stoffen versterken elkaar, de sterktes zijn op elkaar afgestemd, en je hoeft maar één keer per dag iets te doen. Dat laatste klinkt klein, maar is in de praktijk de belangrijkste reden dat mannen stoppen.
| Stof | Wat het doet | Waar het aangrijpt | Status |
|---|---|---|---|
| Finasteride | Remt de omzetting naar DHT | De oorzaak bij de haarwortel | Alleen op recept |
| Minoxidil | Verlengt de groeifase, verbetert de doorbloeding | De haarcyclus | Vrij verkrijgbaar |
| Tretinoïne | Verbetert de opname van minoxidil | De bovenste huidlaag | Alleen op recept |
| Cetirizine | Dempt het ontstekingssignaal PGD2 | De omgeving van de haarwortel | Niet standaard, per aanvraag |
Het omgekeerde kan ook. Verdraag je een van de stoffen niet, of past hij niet bij je voorgeschiedenis, dan gaat hij eruit. Dat is precies waarom er een arts naar kijkt en niet een keuzemenu.
Wat kun je verwachten en wat niet?
Het eerste dat verandert is niet wat je ziet, maar wat er uitvalt. Bij elke behandeling duurt het drie tot zes maanden voordat de uitval merkbaar afneemt. Sommige mannen zien in de eerste weken juist tijdelijk meer haar in de afvoer, omdat de haarcyclus opnieuw op gang komt.
Wat je realistisch mag verwachten is behoud van wat er staat, en bij een deel van de mannen verdikking van haren die al dunner waren geworden. Wat je niet mag verwachten is terugkeer van haar op plekken die al jaren kaal zijn: een wortel die er niet meer is, kan niets meer maken. Dat is ook de reden dat vroeg beginnen het meeste oplevert.
En: het werkt zolang je het gebruikt. Stop je, dan pakt het proces de draad weer op waar het gebleven was.
Is dit een geregistreerd geneesmiddel?
Nee, en dat hoort ook zo. De formule is een bereiding op recept, ook wel magistrale bereiding: een Nederlandse apotheek maakt hem op naam van één patiënt, na een recept van een arts. De werkzame stoffen zijn wel geregistreerd, de combinatie in deze vorm en sterkte is dat niet, want die bestaat niet kant en klaar.
Dat is in Nederland toegestaan en gebruikelijk. Het betekent wel dat je er nooit omheen kunt dat er een arts en een apotheek bij betrokken zijn. Hoe je die twee zelf controleert, staat in Haaruitval behandelen via een online arts.
Hoe kom je aan zo'n formule?
Bij Kádeso Labs in vijf stappen, in deze volgorde.
- Je vult de online haarcheck in, ongeveer drie minuten.
- Je ziet welke formule wordt voorgesteld.
- Je plaatst de bestelling.
- Daarna belt de dermatoloog je persoonlijk.
- De Nederlandse apotheek bereidt de formule en stuurt hem discreet naar je toe.
De standaardformule kost 139 euro per kwartaal, een volledig op maat samengestelde formule 175 euro per kwartaal. Wordt er niets voorgeschreven, dan krijg je je geld automatisch terug. Een uitsplitsing van wat een behandeling in Nederland kost, inclusief de alternatieven, staat in Wat kost een haaruitval behandeling in Nederland?
De arts die de aanvragen beoordeelt is Prof. dr. Sherief Janmohamed, dermatoloog en professor. Meer over hem in Wie is Prof. dr. Sherief Janmohamed?
Veelgestelde vragen
Zitten alle vier de stoffen altijd in de formule?
Nee. De arts bepaalt per aanvraag welke stoffen erin horen en in welke sterkte. Cetirizine zit er niet standaard in.
Is smeren beter dan slikken?
Het is vooral anders. Bij een topische toepassing komt er minder van de stof in de rest van het lichaam terecht, bij vergelijkbaar effect op de haarwortel. Wat in jouw geval het beste past, beoordeelt de arts.
Kan ik deze stoffen niet los kopen?
Minoxidil wel, dat is vrij verkrijgbaar. Finasteride en tretinoïne zijn receptplichtig. Los gecombineerd loop je bovendien tegen twee praktische problemen aan: de sterktes zijn niet op elkaar afgestemd, en je moet meerdere keren per dag iets aanbrengen.
Hoe lang moet ik dit gebruiken?
Zolang je het resultaat wilt behouden. Erfelijke haaruitval is een doorlopend proces, geen kuur die je afmaakt.
Wat als ik bijwerkingen krijg?
Dan meld je dat bij het medisch team, zeven dagen per week bereikbaar. De arts kan de formule aanpassen of een stof eruit halen. Dat is het voordeel van een bereiding op maat boven een kant-en-klaar product.
Bronnen
- McClellan KJ, Markham A. Finasteride: a review of its use in male pattern hair loss. Drugs. 1999;57(1):111-126.
- Olsen EA, Dunlap FE, Funicella T, et al. A randomized clinical trial of 5% topical minoxidil versus 2% topical minoxidil and placebo in the treatment of androgenetic alopecia in men. J Am Acad Dermatol. 2002;47(3):377-385.
- Shin HS, Won CH, Lee SH, et al. Efficacy of 5% minoxidil versus combined 5% minoxidil and 0.01% tretinoin for male pattern hair loss: a randomized, double-blind, comparative clinical trial. Am J Clin Dermatol. 2007;8(5):285-290.
- Rossi A, Campo D, Fortuna MC, et al. A preliminary study on topical cetirizine in the therapeutic management of androgenetic alopecia. J Dermatolog Treat. 2018;29(2):149-151.
- Zaky MS, Abo Khodeir H, Ahmed HA, Elsaie ML. Therapeutic implications of topical cetirizine 1% versus topical minoxidil 5% in the treatment of androgenetic alopecia. J Cosmet Dermatol. 2021;20(4):1154-1159.
- Piraccini BM, Blume-Peytavi U, Scarci F, et al. Efficacy and safety of topical finasteride spray solution for male androgenetic alopecia: a phase III randomized controlled clinical trial. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2022;36(2):286-294.
- Thuisarts.nl, Kaalheid bij mannen: thuisarts.nl/kaalheid-bij-mannen
